‘येवा कोकण आपलोच असो’

‘येवा कोकण आपलोच असो’

ती रात्र ….सागरी किनारयावरची …

दाट काळोख्या रात्री, पाखरांच्या किर्र किर्रात, नारळी पोफळींच्या बागेतून मार्ग काढत..हळूच पावला पावलांनी गोऱ्या दामट्या रुपेरी वाळूत..पायांचे ठसे उमटवत, अंगा खांद्यावरून वाळूचे कणकण साठवत, फेसाळणार्या किनाऱयावरून पुढे मागे होतं, नजरेच्या चोर पावलांनी हर एक दिशा धुंडाळत , सागरी लाटेची ती मनवेडी, तना मनाला धडाडनारी, हृदयी स्पर्शनारी, भयाचे सावट पसरवणारी ती लहरी गाज कानी घेत, असंख्य तारकांच्या दिपोस्त्वात ..लुकलुकत्या नजरेनी निसर्गाचे ते वेगळेपण अनुभव होतो.
खरंच आयुष्यातला माझां हा पहिलाच क्षण असा असेल, जो ह्यापूर्वी मी कधी अनुभवला न्हवता.
चांदण्या रात्री साडे दहा ते बारा दरम्यान निर्जन समुद्र किनारी फेरफटका मारणं, निवांत एके ठिकाणी बसून गहिऱ्या हसऱ्या डोळ्यांनी निसर्गाचं ते वेगळेपण अनुभवणं. खरंच एक वेगळा अनुभव ठरतो .

निसर्गाचं हे रूप नक्की पहायला हवं. .कुणा सोबतीनं ..कधी एकट्यानं..
अथांग पसरलेल्या ह्या सागराचं विशाल रूप दिवसा अन रात्री खरंच वेगवेगळ असतं.
कितीसाऱ्या गोष्टी तो सांगू इच्छितो. एकदा का त्याच्याशी समरस झाल्यावर ..
मी हि त्या रात्री निसर्गाच्या त्या रूपाशी समरस झालो होतो .

सागराची ती विशाल ‘लाट’ जणू आपल्याशी काही सांगण्याचा प्रयत्न करत आहे. असा भास प्रत्येकवेळेस होत होता. पण दरवेळेस तिचा हात माझ्या पर्यंत पोहोचत न्हवता. हृदयी धडाडी भरवनारा आवाज तो काय कानी गुंजत होता तीतकाच ?
काय बर सांगायचा असेल तिला ? इतके वर्षी ना वर्षो सोबत राहून ..
सागराच्या अंतकरणाच्या, मनाला पिळवनारया गोष्टी तर नाही ना ?
विशाल म्हणून घेताना स्वतःच्या अंत करणात कितीसार्या गोष्टी तश्याच दडपून राहिल्या असतील ?
त्या उघड करायच्या तर नसतील ना ?
हे मानवांनो सागराला हि अंतकरण आहे. ह्याची कुणी दखल का घेत नाही. हे तर ओरडून सांगायचं नसेल ना ?
प्रश्ना वर प्रश्न पडत होते. पण उत्तर मिळत न्हवती .
सागराचं अंतःकरण जाणण्याइतपतं माझं मन विशाल नाही. मोठं नाही. त्याच्या सारखं विशालत्व येण्यासाठी बरंच काही सहन कराव लागेल. प्रसंगी कठोर राहावं लागेल.
वर्षो न वर्षो तो सारं काही पाहत अनुभवत स्वतःला तो घडवत आला आहे.
मला हि अनुभवाचे दाखले घेत असंच मनाचं विशालत्व प्राप्त करून घ्यावं लागेल. तेंव्हा कुठे काही कळेल. उमगेल .
मी स्तब्ध झालो. प्रश्नाची घडी हळुवार निस्तरत होती.

सागरी लाटांची ती आगेकूच सोडली तर सारच शांत होतं .
घोंगावनारा वारा काय तो अधून मधून स्पर्शून जाई . त्यात वेळ हि अशीच पुढे सरकून जाई .
नजर अशीच एका दिशेला वळली .
पूर्वेकडून दाट झाडीमागून चंद्र अलगद वर डोकावतं सृष्टीच ते चांदणं रूप आपल्याच शितलमय प्रकाशाने अधिक तेजोमय करत इथलं जीवन चक्र जणू न्याहाळत होतं.
त्याचं साजिरं गोजिरं रूप मनाला प्रसन्नता बहाल करत ..मनाला एक प्रकारे चकाकी आणू पाहतं.

खरचं हि सृष्टी किती अद्भुत अन रहस्यमय आहे न्हाई, तितकीच त्याची सौन्दर्याता हि ..
मनाला भुलवणारी …हर्षनारी…रोमांचित करणारी …

विचारांचे पडघम चालूच होते .

ह्या चंद्रासारख शांत पण तरीही आपल्या सौम्य शीतल प्रकाशानं..इतरांच्या आयुष्यं उजळणार काळोखपण दूर सारणार, त्याचं करुणामय तेज मला हि प्राप्त करून घेता येईल ?
मी हसलो स्वतःशीच क्षणभर..
बरंच काही करायचं आहे आयुष्यात. चांगल जे काही दिसेल ते घ्यायचं. स्वतःला घडवायचं आणि आपल्या सोबत इतरांना हि घडवत जायचं .
निसर्गाने भरभरून दिले आहे. निसर्गाचं खरचं एक आगळं वेगळं रूप आहे . काही समजण्या इतपत तर काही समजण्या बाहेर .जे समजतंय ते घ्यायचं . अन चालू पडायचं आपल्या मार्गाने ….

भटकंती सिंधू दुर्ग जिल्ह्याची – भाग १
– संकेत य पाटेकर
२९.०३.२०१४

भटकंती सिंधूदुर्ग जिल्ह्याची – भाग २
‘येवा कोकण आपलोच असा”

नारळी फोफळ्यांच्या सुंदर बागा, काजू – आमराईच्या वनात वसलेलं प्रशस्त टुमदार असं देखणं कौलारू घर. मोकळ्या अंगणी वर्षो न वर्षी खितपत पडलेली तरीही कोरडा घसा आजहि तितक्याच चवीनं ओलावणारी विहीर, फणसाच्या गऱ्या वाणिक गोड कोकणी माणसं. त्यांचे रसाळ मालवणी शब्द आणि जेवणात असेलली.. जिभेवर तासंतास रेंगाळणारी, पोट तृप्तीचा ढेकर देणारी चविष्ट अशी सोलकढी.
‘येवा कोकण आपलाच असा’ ….हे ब्रीद वाक्य खरंच इथे आल्यावर सार्थकी ठरतं.
निसर्ग देवतेचं वरदहस्त लाभलेला हा सिंधूदुर्ग जिल्हा..
पावला पावला नजीक त्याच्या अलौकिक सौंदर्याचा – ऐतिहासिक घडामोडींचा प्रत्यय घडवून देतो.

नितल स्वच्छ मानवी वर्दळ नसणारे.. निवांत असे सागरी किनारे, तना मनात चैतन्याचा नवा साज फुलवणारे गतीवान वारे, पाहताच क्षणी छाती अभिमानाने प्रेरित होऊन फुलुनी यावी असे ऐतिहासिक बेलाग भक्कम जलदुर्ग.
श्रद्धेच्या अथांगतेने दोन्ही कर एकत्रित जुळुनी यावे अन माथा नकळत देव देवितांच्या चरणी झुकुनी जावे असे सुरेख- सुबक – प्रशस्त अशी कलात्मक मंदिरे ..
एकीकडे अथांग पसरलेला सागर दुसऱ्या बाजूला कर्ली खाडीचा संथ प्रवाह आणि त्या दोहांचा चंद्र सूर्य ताऱ्यांच्या साक्षीने नित्य नेमाने होणारा सुरेख संगम.
सृष्टी सौंदर्याचा अनोखा मिलाफच म्हणावा असा हा देवबाग .
कोकणातील विविध पारंपारिक अशी संस्कृती…
काय काय पाहिलं आम्ही..त्यापेक्षा काय नाही पाहिलं आम्ही .
कोकण मनी भावला तो असा..
‘येवा कोकण आपलोच असा”

भटकंती सिंधूदुर्ग जिल्ह्याची – भाग २
– संकेत य पाटेकर
०१.०४.२०१४

तांबरडेगचा नितळ समुद्र किनारा ..

भटकंती सिंधूदुर्ग जिल्ह्याची – भाग ३ 

प्रवासातील ठळक गमती जमती :-

२१ तारखेची ती रात्र..वार गुरुवार, घरातून बाहेर पडलो ते तीन चार दिवसाचं संसारिक ओझं पाठीशी बळकावतच. ठाणे ते सिंधुदुर्ग ह्या दूरच्या प्रवासासाठी. ठराविक रसरसत्या , घुमशान अश्या मित्रांच्या सोबतीनं. निलेश, राज , हेमंत, स्नेहल, सुशांत, स्वप्नील आणि अभिजीत अश्या ह्या मित्रजोडींसोबत .
ऐरवी स्वतःच्या कामात गुंतलेली पण तरीही अधून मधून केंव्हातरी वेळेत वेळ काढून भेटणारी ,भेटता गप्पांच्या ओघात वाहून घेणारी, ध्येयाने पछाडलेली, भटकंतीची ओढ असलेली, प्रेमाने एकजूटलेली हि मित्र मंडळी पुन्हा एकत्रित आली ३-४ दिवसाच्या ह्या आनंदमयी यात्रेसाठी.

निसर्गाच्या सानिध्यात स्वतःला हरवून घेण्यासाठी, ऐतिहासिक बळकट अश्या स्वराज्यातील किल्ल्यांचा इतिहास जवळून अनुभवण्यसाठी, मालवणी भाषेची चव चाखण्यासाठी, कोकणातली मनाला भुलवणारी हिरवळ पाहण्यासाठी (माझ्या प्रिय मित्रांनो कृपया इथे वेगळा अर्थ धरू नये ) . ह्या सर्वातून आनंद अन प्रेरणेच नवं अंकुर तना मनात रुजविण्यासाठी..
तर आम्ही निघालो. चार पायी वाहनातून ८ +१ ( वाहन चालक ) मित्रांच्या समूहाने, कोकणातून (मुम्बैप्रांतातून ) कोकणाकडे..
सारे मित्र एकत्रित जमले कि गप्पांना, थट्टा मस्करीला कसा अधिक उत येतो. त्याने प्रवासाला एक वेगळीच रंगत चढते हे म्हणायला हरकत नाही. संपूर्ण प्रवास तो आठवणीत राहतो तरीही त्यातल्या त्यात काही रोचक असे क्षण ठळक पद्धतीने आपल्या स्मृतीशी जोडले जातात ते कायमच..

कालांतराने त्यातून हास्य विनोद घडतात काय नि त्या आठवणीने अंगाला शहारे येतात काय..

असो ..तर आमचा हा प्रवास हि असाच झाला आठवणीचा झुल्यात झुळण्याजोगं..

काही मोजके क्षण :-

पहिला दिवस –
कणकवली पासून …आमची गाडी पुढे धावू लागली आणि धावता धावता तिला पोलिसांची धाप लागली.
तब्बल एक नाही दोन नाही तर सहा वेळा पोलिसांनी जागोजागी अडवलं. कुठून आलात ? कुठे निघालात ? हे ते चौकशीचा अन तपासणीचा सत्र. आचारसंहिता लागू ना, निवडणुका ज्या जवळ आल्या आहेत. ह्यातच आमचा अधिक वेळ गेला . काका, मामा करून वेळ काढून घेतला. तरीही आखलेल्या पुढच्या प्रवासीवेळेचा खोळंबा व्हायचा तो झालाच .

* भोगावेच्या नितळ सागरी किनाऱ्याकडून होणारा मावळता सुर्यकिरणोत्सव, त्याच्या विविध नयनरम्य रंगीत छटा, ना ना म्हणता अवघ्या काही मिनिटासाठीपूर्वी..धावत पळत आलो म्हणून पाहता आल्या. हे त्यातल्या त्यात विशेष.

पण त्या आधी आम्ही उतरलो होतो ते मित्राच्या काकांच्या घरी. ‘झारप’ ह्या ठिकाणी ..
नारली पोफळींच्या बागेत, विवध वृक्ष वेलींच्या छायेत, रस्त्याच्या अगदी कडेला निवांतपणे विसावलेलं ते टुमदार छोटंसं पण प्रशस्त असं एकुलत एक घर आणि घराला घरपण देणारी ती गोड माणसं.
वर्षातून दोन वेळा पिक देणारी भातशेतीची जमीन , गाई वासरं, दगडांच्या अनेक चीरांनी गोलाकार होतं. पाण्याचा नितळ फुगवटा पिण्यासाठी खणलेली ती विहीर .
सारंच रम्य..

ह्यात विशेष सांगायचं तर दोन गोष्टी :-
१) – हि आमुच्या पुरत सीमित ठेवतो
२) काकांनी – काकींनी आमच्यासाठी बनवलेली रुचकर , चवदार अशी मिसळ . त्यांचा आदरतिथ्य .

* तेरेखोल चा किल्ला..किल्याचा केलेला हॉटेल …
किल्ल्याला भेट देणारे तिथले विदेशी पर्यटक ( कपड्यांचा ह्यांना नेहमीच तोटा असतो बहुतेक, कमीत कमी कपड्यात वावरत असतात इथे ….गोव्याची हद्द जी सुरु होते ). असो अतिथी देवो भव !

* तेरेखोल च्या आसपासच्या वृक्ष दाटीत दर्शन देणारा होर्न बिल .
* रेडीचा गणपती मंदिर , गणेशाची भव्य दिव्य सुबक अशी मूर्ती
* आरवली चा वेतोबा मंदिर, त्याला देत असलेला चपलेचा नवस
आणि माझा बंगला – मधील चविष्ट रुचकर असं पोटतृप्तीचं ढेकर देणारं जेवण, विशेष करून सोलकढी…

* आठवणीत राहणार असं खास :-
पहिल्या दिवसाचं पहिल्या रात्रीचं झणझणीत खमंग असं जेवण .
आमटी भात स्पेश्यल ..
जे आमुच्या प्रिय मित्रांनी बनवलं होतं. प्रेमाने बनविलेलं जेवण होतं खरं ..पण नाका तोंडातून , कानातून, कानामागून गरम पाण्याच्या वाहत्या धारा वाहू लागल्या होत्या. (मित्रांनी हे मनावर घेऊ नये, नाहीतर माझ्या मनावरची पकड ढिली व्हायची .)
पण तरीही रेंगाळली ती चव काही जिभेवरून हटत नाही आहे .

दुसरा दिवस ….
लक्षात राहील असा :
१) मालवणचा परतीतला नौकेतला तरंगमय प्रवास आणि आया मावशींच्या जपमाला .
त्यात सागरी जलधारांनी भिजलेला मी अन त्यातून घडलेला विनोद .
२) सिंधूदुर्ग किल्यातील शिवरायांच्या बोटा पायंचे ठसे, जे पहिल्यांदा पहिले.. दुसर्या भेटीत .
(किल्यांवर एक वेगळा भाग लिहिणारच आहे . तेंव्हा सांगेन )

३)देवबाग मधली – WATER SPROTS ACTIVITY
जेट स्की राईड, बनाना राईड, बम्पर राईड…
ह्यात बनाना राईड…मध्ये साफ पाण्यात बुडालो . नाका तोंडात ते खारं पाणी गेलं.
वाचवायला हि कुणी आले नाही . फार उशिरा कुणा एकाचं लक्ष गेलं..म्हणून नशीब.
कुणा एकाचं म्हणजे निलेश ह्याचं..
नाका तोंडात पाणी गेल्यावर मदतीचा हात द्यायला आला. मित्र मित्र राहिला नाही तो तेंव्हा, दगा दिला त्याने, त्यामुळे माझा त्याच्यावरचा रोष कायम राहील .
हा रोष जाण्यासाठी त्याने पुढील ट्रेक चा अथवा पिकनिक चा माझा खर्च स्वतः हा करावा .

* वॉटर स्पोर्ट्स नंतर…भानजीपाडा ह्या निवासस्थानी,
रात्री अचानक वीज गेल्यावर ..होणारी धीर गंभीर शांतात आणि त्या शांततेच भंग करणारीकंठेतली ती स्वर किंकाळी…

संकेतsssss संकेतssssssसंकेतssssss ..( घरात एकटी असताना स्नेहल चा आवाज )

अजून बर्याच गोष्टी आहेत. लिहित राहिलो तर लेख बरंच मोठा होईल . त्यामुळे इथेच संपवतो .
एक झोप उडवणारी आठवण सांगत.

*पहिल्याच रात्री ठाण्यातून ..प्रवास सुरु झाल्यावर गाडी पनवेल च्या पुढे आली आणि
गाडी च्या पॉवर स्टेरिंगचा ताबा गाडीच्या ड्राइव्हर कडून आमच्या मित्राकडे आला. स्वताहून तो ताबा घेतला त्याने आणि गाडी क्षणातच रस्त्याने धावू लागली. अशी धावू लागली कि झोपी गेलेल्याचा डोळा नंतर उघडा तो उघडाच राहिला. पार झोपच उडाली साऱ्यांची…
नंतर रीतसर त्याने ताबा होता त्याला दिला. तेंव्हा कुठे सारे निवांत झाले.

असो तर ह्या झाल्या गमती जमती, कुणी हि मनावर घेऊ नये. मी हि घेत नाही .
आता भेटू पुढच्या भागात …

 संकेत उर्फ संकु .
०४.०४.२०१४

Leave a Reply

Your email address will not be published.